Pygmalion Etkisi: İlişkilerde Partnerimizi mi, Zihnimizdeki İllüzyonu mu Seviyoruz?
Yunan mitolojisinde Pygmalion, kadınlardan hayal kırıklığına uğramış bir heykeltıraştır. Kendi elleriyle bir kadın heykeli yapar.

Yunan mitolojisinde Pygmalion, kadınlardan hayal kırıklığına uğramış bir heykeltıraştır. Kendi elleriyle bir kadın heykeli yapar. Heykel o kadar güzeldir ki âşık olur. Ona gerçek bir insanmış gibi davranır ve zamanla heykelde kendi hayal ettiği kadını görmeye başlar. Efsaneye göre Afrodit, Pygmalion’un dileğini kabul eder ve heykele hayat verir.
Bu hikâye, psikolojide kullanılan Pygmalion Etkisi kavramına da ilham verir. Kavram en basit haliyle, bir insanla ilgili beklentilerimizin ona karşı davranışlarımızı değiştirmesi ve bu davranışların da karşı tarafın tutumunu etkilemesi anlamına gelir. Yani bazen birinden beklediğimiz şey, farkında olmadan onun davranışlarını gerçekten değiştirebilir.
İlişkilerde bunun izlerini görmek oldukça kolaydır. Partnerimizi anlayışlı biri olarak gördüğümüzde ona daha rahat yaklaşırız. Fikirlerini daha çok sorar, duygularımızı daha kolay paylaşırız. O da kendisini güvende hissedip bize daha açık davranabilir. Bir süre sonra “Ne kadar anlayışlı biri” düşüncemiz daha da güçlenir.
Aynı durum olumsuz şekilde de ilerleyebilir. Partnerimizin bizi önemsemediğini düşünüyorsak daha mesafeli davranabiliriz. Mesajlarına daha fazla anlam yükleyebilir, söylediklerini sorgulayabiliriz. Karşımızdaki kişi de bu tavırdan uzaklaşıp iletişimini azaltabilir. Sonunda düşündüğümüz şey gerçekleşmiş olur: “Zaten beni önemsemiyordu.”
Burada ilginç olan, ilişkinin içinde yalnızca partnerimizin davranışlarını gözlemlemiyor oluşumuzdur. Kendi beklentilerimizle ilişkinin nasıl ilerleyeceğine de katkıda bulunuruz. Elbette bu, partnerimizin yaptığı her şeyden bizim sorumlu olduğumuz anlamına gelmez. Her insan kendi seçimlerinden sorumludur. Fakat iki insan arasındaki iletişim, birbirinin davranışlarını etkiler.
Pygmalion hikâyesinin ilişkilere dair daha farklı bir tarafı da var. Bazen karşımızdaki insanın kendisine değil, onun olmasını istediğimiz kişiye âşık olabiliriz. “Aslında beni seviyor, sadece gösteremiyor.” “Biraz zaman geçsin, değişecek.” “İçinde çok daha farklı biri var.” Bu düşünceler bizi bugünkü partnerimizden çok, onun gelecekteki haline bağlayabilir.
Oysa bir insanın değişebileceğine inanmakla, onun değişeceğini varsaymak aynı şey değildir.
Belki de ilişkilerde zaman zaman kendimize şu soruyu sormamız gerekiyor:
“Ben gerçekten partnerimi mi görüyorum, yoksa zihnimde yarattığım kişiyi mi?”
Çünkü sevgi, karşımızdaki insanı kendi beklentilerimize göre yeniden şekillendirmek değil; onu bütün gerçekliğiyle görebilmeyi de gerektirir.
Etiketler: BeklentilerMitoloji
Bu yazılar bilgilendirme amaçlıdır; tanı ya da tedavi yerine geçmez.